Het kabinet zet zich met de Kamerbrief van 25 augustus 2026 achter het Actieplan Integrale Innovatie en bewaakt de uitvoering voortaan minimaal jaarlijks. Acht bewindspersonen ondertekenden de brief, met minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) en minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) voorop. Zes ministeries hebben inmiddels concrete acties toegezegd en op 27 januari 2027 bespreekt de Tweede Kamer de voortgang in het commissiedebat Innovatie.
Twee adviezen, een rode draad
De aanleiding ligt bij de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie (AWTI). In In dienst van de toekomst (14 december 2023) bepleit de AWTI dat het innovatiebeleid zich sterker richt op transformatie van systemen, in plaats van alleen op het optimaliseren van het bestaande. De AWTI geeft vier aanbevelingen: een helder toekomstbeeld met scherpe keuzes, meer inzet van beprijzing en normering, beter gebruik van kennis en innovatiekracht uit de samenleving, en een samenhangende beleidsmix. Het kabinet onderschrijft de kern van dit advies en reageert per aanbeveling.
Een tweede AWTI-advies, Vanzelfsprekende verbinding (25 maart 2024), signaleerde dat sociaal- en geesteswetenschappelijke kennis te weinig meetelt in onderzoek en innovatie. OCW en EZK gaven daarop, samen met andere departementen, de opdracht voor een uitwerking. NWO, de SSH-raad, TNO Vector en CLICKNL vormden het consortium dat op 16 juni 2026 het Actieplan opleverde.
Vijf actielijnen
Het Actieplan vertrekt vanuit een observatie: innovaties stranden zelden op de techniek. Vaker ontbreekt de aansluiting bij mensen en samenleving. Wie sociaal-maatschappelijke kennis vanaf het begin meeneemt, vergroot de kans dat doelgroepen een innovatie vertrouwen en gebruiken. Het plan werkt dit uit in vijf actielijnen:
- een integrale aanpak als standaard in onderzoek en beleid
- kennis en samenwerking tussen wetenschapsdomeinen, bedrijven en maatschappelijke organisaties
- herkenning van sociaal-maatschappelijke aspecten en een passende samenwerkingscultuur
- randvoorwaarden en kaders die een integrale aanpak stimuleren
- nauwere samenwerking met bedrijven en maatschappelijke organisaties
Het voorwoord is ondertekend door Bart Ahsmann (directeur CLICKNL), Bas van Bavel (voorzitter SSH-raad), Marcel Levi (voorzitter NWO) en Tjark Tjin-A-Tsoi (CEO TNO). Zij schrijven dat hun organisaties al gestart zijn met een aantal acties en roepen andere partijen op zich aan te sluiten.
Wie doet al wat
Het kabinet noemt in de bijlage bij de brief tientallen toezeggingen. Een selectie:
- Rijkswaterstaat combineert bij innovatietrajecten technische rijpheid (TRL) met maatschappelijke rijpheid (SRL).
- LVVN ontwikkelt met de Universiteit Utrecht een handreiking en trainingen voor beleidsmakers.
- JenV maakt een integrale aanpak onderdeel van onderzoek bij politie en gevangeniswezen en van het Nationaal Innovatieknooppunt Ondermijning.
- OCW vraagt aandacht voor SSH-expertise bij Nationaal Groeifonds-projecten als Biotech Booster en de Einstein Telescoop.
- EZK verankert integrale innovatie in de vernieuwing van het Kennis- en Innovatieconvenant en de PPS-innovatieregeling.
- NWO neemt integrale innovatie op in haar strategie 2027-2030 en past de Impact Plan Benadering toe in programma’s voor maatschappelijke opgaven.
- De SSH-raad werkt aan een betere aansluiting van het SSH-domein bij niet-SSH-instituten van NWO en de KNAW en bespreekt met de decanen hoe impactgestuurd onderzoek beter erkend kan worden.
Ook TNO, de TO2-federatie, de Stichting Toekomstbeeld der Techniek, NECTR en de SHAPE Alliance hebben eigen acties toegezegd.
Aan zet
Het kabinet volgt de voortgang, maar de uitvoering ligt bij beleidsmakers, kennisinstellingen, onderzoeksfinanciers, bedrijven en maatschappelijke organisaties zelf. Het commissiedebat van 27 januari 2027 is het eerste moment waarop de Tweede Kamer het kabinet aan deze toezeggingen kan houden.
Het volledige Actieplan Integrale Innovatie, met alle actielijnen en toezeggingen, staat online.
Vragen of opmerkingen? Mail actieplan@nwo.nl