Nederland kan niet zonder de bijdrage van de sociale wetenschappen, geesteswetenschappen en de kunsten. Dat stellen de oprichters van de Nederlandse SHAPE Alliance.
SHAPE Alliance NL is een landelijk netwerk dat sinds 30 oktober 2025 vanuit universiteiten best practices op het gebied van waardecreatie en impact van SHAPE (Social Sciences, Humanities and Arts research for the People and Economy and Environment) deelt met universitaire professionals, onderzoekers en belanghebbenden. Het doel hiervan is het verder vergroten van de positieve bijdrage van SSHA (het SSH-domein en de kunsten) op de samenleving.
We spraken met twee oprichters van het SHAPE Alliance-team: Klaas Hernamdt, programmaleider van het Humanities Venture Lab (Universiteit van Amsterdam) en ecosysteemontwikkelaar (Universiteit van Tilburg), en Jessica Meijer hoofd Business Development & Innovation (Universiteit Leiden). Wat is de toekomst van SHAPE in Nederland?
Wat is SHAPE?
Het acroniem SHAPE is in 2020 geïnitieerd door hoogleraar Julia Black, voormalig president van de British Academy, om de waarde en relevantie van de sociale en geesteswetenschappen en de kunsten te benadrukken en ze wat betreft waarde en impact op gelijk niveau te plaatsen met Science, Technology, Engineering and Maths (STEM). Ze constateerde dat de impact van SSHA groot is, maar soms minder zichtbaar.
Wat is de SHAPE Alliance?
De SHAPE Alliance is een kennispartner vanuit universiteiten voor SSHA-impact in Nederland. Volgens de vijf oprichters ligt SSHA-kennis aan de basis van positieve maatschappelijke verandering. SSHA-disciplines faciliteren en versterken essentiële vaardigheden zoals kritisch denken, ethisch redeneren en het begrijpen van menselijk gedrag, die onmisbaar zijn bij het aanpakken van uitdagingen zoals klimaatverandering, publieke gezondheid en sociale ongelijkheid. SSHA-expertise is daarmee onmisbaar voor effectief beleid en innovatie op deze thema’s: echte vooruitgang.
Wat doet de SHAPE Alliance precies?
De oprichters van de Alliance bouwen aan een netwerk van experts die een SHAPE-ecosysteem voor waardecreatie vormen. Door universitaire Knowlegde Transfer Offices (KTO’s), impactprofessionals, onderzoekers en andere professionals te verbinden, begeleiden en inspireren, professionaliseren ze het SHAPE-ecosysteem.
De SHAPE Alliance heeft uitwisselingen met best practices, waaronder in Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken. Ze nemen deel aan (en geven) workshops en symposia binnen en buiten de Europese Unie.
De huidige focus van de oprichters bestaat uit vier kerntaken:
- Verbinden: versterken van gemeenschap en capaciteit. Voorbeelden zijn showcases voor best practices en geïmproviseerd peer-to-peer advies.
- Veranderen: begeleiding en training. Voorbeelden zijn trainingen voor onderzoekers over sociaal ondernemerschap en begeleiding bij impact trajecten.
- Creëren: opbouwen van sociale ondernemingen en impactprojecten. Voorbeelden zijn het faciliteren van boosterprogramma’s en toegang tot financiering.
- Coördineren: afstemming en belangenbehartiging. Voorbeeld is het in kaart brengen van de interesses van KTO-professionals en deze delen met belanghebbenden, nationaal en internationaal.
Visie van Hernamdt en Meijer op de toekomst van SHAPE
Volgens Hernamdt biedt het nieuwe Actieplan Integrale Innovatie, dat binnenkort gepubliceerd wordt, goede aanknopingspunten om SHAPE in Nederland in de praktijk te brengen. Het Actieplan beoogt SSHA-expertise vroegtijdig en integraal te betrekken bij innovaties. Meijer vult aan dat het Actieplan de werelden van SHAPE en STEM mooi samenbrengt: “…ik heb lang in de biotechnologie gewerkt. Daar behoorden innoveren en ondernemen tot de orde van de dag. SSH’ers, zoals antropologen, ervaren zichzelf nog te vaak als óf antropoloog óf innovator. Deze traditionele benadering gaan we doorbreken.”
Hernamdt benadrukt dat we het rapport Wennink in bredere context moet zien: “…de technologie is vaak vluchtig en niet altijd gegrond in Nederland en Europa, waardoor het risico is dat het opgekocht wordt. Onze economie is voor een belangrijk deel een diensteneconomie en we moeten niet uit het oog verliezen dat het SSH-domein eraan bijdraagt dat die economie innovatief en succesvol kan zijn.”
Meijer: “…het is van belang dat de overheid de SHAPE-beweging op waarde schat, bijvoorbeeld met een tienjarenplan en subsidie voor programma’s, kennisontwikkeling en implementatie.” Ook Hernamdt hoopt dat Nederland het momentum rond SHAPE in Europa serieus neemt, zodat we niet achterop raken: “…veertig jaar geleden waren er nog geen Technology Transfer Offices (TTO’s) en nu profiteren we van de enorme waarde van deze TTO’s. Nu is het de tijd voor SHAPE en waardecreatie rond SSHA-kennis. Over tien, twintig of dertig jaar plukken we hier de vruchten van.”
Workshop ‘SHAPE – The Driver of European Competitiveness?!’
16 april 2026 organiseert de Alliantie met partners in Amsterdam van 10u00 tot 16u00 de workshop ‘SHAPE – The Driver of European Competitiveness?!’ Er is aandacht voor de praktische vraag: hoe krijg je de middelen die je nodig hebt om SHAPE-valorisatie te realiseren?
Je kunt je hier aanmelden. Deelnemers uit het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Duitsland, Denemarken, Noorwegen, België, Oostenrijk, Polen, Egypte en Nederland hebben zich reeds aangemeld.
Vragen of suggesties? De SHAPE Alliance gaat graag in gesprek
Klaas Hernamdt: k.hernamdt@uva.nl
Jessica Meijer: j.meijer@luris.nl